Mühasibat öyrənməyə başlayan hər kəs tez-tez iki sözlə qarşılaşır: MHBS və 1C. Biri hesabatların hansı standartla hazırlandığını, digəri isə uçotun gündəlik olaraq hansı proqramda aparıldığını göstərir. Bu məqalədə MHBS-in nə olduğunu, Azərbaycanda kimlərin onu tətbiq etdiyini və kurs seçərkən nəyə diqqət etməyin faydalı olduğunu rəsmi mənbələr əsasında izah edirik.
MHBS nədir?
MHBS — Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarıdır (ingiliscə IFRS). Standartlar və onlarla bağlı Konseptual Çərçivə IFRS Fondunun rəsmi saytında (ifrs.org) dərc olunur.
IFRS Fondunun izahına görə Konseptual Çərçivə maliyyə hesabatlılığının əsas anlayışlarını müəyyən edir, standartların ardıcıl olmasına və heç bir standartın tətbiq olunmadığı hallarda şirkətlərin uçot siyasəti hazırlamasına kömək edir. Aktiv, öhdəlik, kapital, gəlir və xərc anlayışlarının tərifləri də məhz burada verilir.
Bu anlayışların sadə izahını ayrıca məqaləmizdə oxuya bilərsiniz: Mühasibatın əsas anlayışları.
Azərbaycanda kim MHBS tətbiq etməlidir?
"Mühasibat uçotu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu müxtəlif subyektlər üçün fərqli qaydalar müəyyən edir:
| Subyekt | Hesabat qaydası |
|---|---|
| İctimai əhəmiyyətli qurumlar | Maliyyə hesabatlarını yalnız MHBS-ə uyğun tərtib edirlər (8.1-ci maddə) |
| Mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri | Onlar üçün təsdiq edilmiş sadə qaydalarla uçot aparır və ya istəsələr KOS üçün MHBS-ə, ya da tam MHBS-ə uyğun hesabat tərtib edirlər (9.1-ci maddə) |
| İri və orta sahibkarlıq subyektləri | Qayda qanunun 10-cu maddəsində ayrıca müəyyən edilib |
Mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri üçün vacib bir məqam da var: hansı qaydanı tətbiq edəcəkləri barədə qərar növbəti il üçün cari ilin 31 dekabrınadək qəbul edilir (Mühasibat uçotu haqqında Qanun, 9.2-ci maddə). Məsələn, kiçik sahibkarlıq subyekti 2027-ci ildən tam MHBS-ə uyğun hesabat hazırlamaq istəyirsə, bu barədə qərarı 2026-cı ilin 31 dekabrınadək qəbul etməlidir.
1C nədir və mühasibat işində nə üçün lazımdır?
1C şirkətinin rəsmi icmalına görə "1C:Predpriyatiye 8" proqramlar sistemi texnoloji platformadan (nüvədən) və onun əsasında hazırlanmış tətbiqi həllərdən — "konfiqurasiyalardan" ibarətdir. Sistem istehsal və ticarət müəssisələrinin, büdcə və maliyyə təşkilatlarının işini avtomatlaşdırmaq, o cümlədən bir neçə hesablar planı ilə mühasibat uçotu aparmaq üçün istifadə olunur.
Sadə dillə desək: MHBS və qanun nəyi və necə uçota almağı müəyyən edir, 1C kimi proqramlar isə bu işi gündəlik olaraq aparmağa kömək edir. Ona görə də mühasibat öyrənən şəxs üçün həm nəzəriyyəni, həm də proqramda işləməyi bilmək faydalıdır.
Mühasibat kursu seçərkən nəyə diqqət etməli?
Kurs proqramına baxarkən bu suallara cavab axtarın:
- Əsas anlayışlar keçirilirmi? Aktiv, öhdəlik, kapital, gəlir və xərc — bütün sonrakı mövzular bunlara söykənir.
- Qanunvericilik izah olunurmu? "Mühasibat uçotu haqqında" Qanun və vergi qaydaları praktik işin bir hissəsidir.
- Proqramda praktika varmı? 1C kimi proqramda əməliyyatların daxil edilməsi nəzəriyyəni möhkəmləndirir.
- Format sizə uyğundurmu? Onlayn dərslər işlə və ya təhsillə yanaşı öyrənməyə imkan verir.
Bu biliklər kimlər üçün faydalıdır?
- Mühasibatı sıfırdan öyrənmək və bu sahədə işləmək istəyənlər;
- Öz biznesinin hesabatlarını daha yaxşı anlamaq istəyən sahibkarlar;
- Gündəlik işində 1C proqramından istifadə edən və ya edəcək ofis işçiləri;
- Mühasibat üzrə biliklərini sistemləşdirmək və MHBS anlayışlarını dərindən öyrənmək istəyən mütəxəssislər.
Qısa yekun
- MHBS (IFRS) maliyyə hesabatlarının beynəlxalq standartlarıdır, əsas anlayışlar Konseptual Çərçivədə verilir.
- İctimai əhəmiyyətli qurumlar maliyyə hesabatlarını yalnız MHBS-ə uyğun tərtib edirlər.
- Mikro və kiçik sahibkarlar sadə qaydaları, KOS üçün MHBS-i və ya tam MHBS-i seçə bilərlər; qərar növbəti il üçün 31 dekabradək qəbul edilir.
- 1C uçotu gündəlik aparmaq üçün istifadə olunan proqramlar sistemidir.
"Mühasibat uçotu" və "1C Mühasibat" onlayn kurslarımız haqqında soruşmaq üçün WhatsApp-da yazın: +994 77 754 10 12.
📚 Mənbələr
Digər məqalələr
Word-də stillər, avtomatik mündəricat və Track Changes
Word-də mündəricat necə yaradılır və dəyişikliklər necə izlənir? Stillər, Heading başlıqları və Track Changes — Microsoft-un rəsmi təlimatı əsasında.
Dil səviyyələri: A1-dən C2-yə nə deməkdir? (ingilis və rus dili)
A1, B2, C1 nə deməkdir? CEFR dil səviyyələri və rus dili üzrə TORFL (TRKİ) səviyyələrinin uyğunluğu — ingilis və rus dili öyrənənlər üçün.
Excel-də hər kəsin bilməli olduğu 6 alət
XLOOKUP necə işləyir, VLOOKUP-un əsas qaydası nədir? SUMIF, IF, PivotTable və Flash Fill — Excel-də gündəlik işi asanlaşdıran 6 alət.