Hesabat hazırlayırsınız, satış siyahısı aparırsınız və ya mühasibat cədvəlləri ilə işləyirsiniz? Bu yazı Excel-i əsas səviyyədə bilən, amma daha sürətli və səliqəli işləmək istəyənlər üçündür. Aşağıdakı 6 alətin izahı Microsoft-un rəsmi dəstək səhifələrinə əsaslanır: hər alətin nə iş gördüyünü, Microsoft-un nümunəsini və praktik məsləhəti veririk.
Axtarış funksiyaları: XLOOKUP və VLOOKUP
1. XLOOKUP necə işləyir?
Microsoft-un izahına görə, XLOOKUP funksiyası cədvəldə və ya diapazonda sətir üzrə məlumat tapmaq üçündür. Məsələn, uzun siyahıda məhsul kodunu axtarıb həmin sətirdəki məhsul adını tapmaq istəyirsiniz.
Bu funksiyanın vacib xüsusiyyəti: əlavə parametr verilməsə, XLOOKUP dəqiq uyğunluq (exact match) axtarır, yəni məhz axtardığınız dəyəri tapır.
2. VLOOKUP: əsas qaydanı unutmayın
VLOOKUP funksiyasının düzgün işləməsi üçün axtarılan dəyər diapazonun birinci sütununda olmalıdır. Microsoft eyni səhifədə istənilən istiqamətdə işləyən təkmilləşdirilmiş variant kimi XLOOKUP funksiyasını yoxlamağı tövsiyə edir. Excel versiyanızda XLOOKUP varsa, onu sınamağa dəyər.
Şərtli hesablamalar: SUMIF və IF
3. SUMIF: yalnız lazım olanları toplayın
SUMIF funksiyası diapazondakı yalnız sizin verdiyiniz şərtə uyğun gələn dəyərləri toplayır. Microsoft-un nümunəsi:
=SUMIF(B2:B25,">5")
Bu formula B2:B25 aralığında yalnız 5-dən böyük ədədləri cəmləyir. Nümunədə şərtin (">5") dırnaq içində yazıldığına diqqət edin. Eyni məntiqlə, məsələn, yalnız müəyyən məbləğdən böyük ödənişləri toplaya bilərsiniz.
4. IF: şərt doğrudursa bir nəticə, yanlışdırsa başqası
IF funksiyası dəyəri gözlədiyiniz nəticə ilə məntiqi müqayisə edir. Ona görə də onun iki nəticəsi ola bilər: şərt doğrudursa biri, yanlışdırsa digəri. Microsoft-un nümunəsi:
=IF(C2="Yes",1,2)
Bu formula C2 xanasındakı dəyər "Yes"dirsə 1, əks halda 2 qaytarır. Eyni üsulla, məsələn, ödəniş sütunundakı qeydə əsasən hesabatda iki fərqli işarədən birini göstərə bilərsiniz.
Məlumatı təhlil etmək və səliqəyə salmaq: PivotTable və Flash Fill
5. PivotTable: böyük cədvəli ümumiləşdirmək
PivotTable (pivot cədvəl) məlumatları hesablamaq, ümumiləşdirmək və təhlil etmək üçün güclü alətdir. Məsələn, uzun satış siyahısını məhsullar üzrə ümumiləşdirmək üçün ondan istifadə etmək olar.
Başlamaq üçün:
- Məlumatların tək başlıq sətri olan sütunlarda düzüldüyünü yoxlayın.
- İngiliscə interfeysdə Insert > PivotTable seçin.
Məlumatı əvvəlcədən səliqəli sütunlara düzmək həm də cədvəli həmkarlarınız üçün daha oxunaqlı edir.
6. Flash Fill: Ctrl+E ilə ani doldurma
Flash Fill (ani doldurma) Excel nümunəni, yəni qanunauyğunluğu hiss etdikdə məlumatları avtomatik doldurur. Microsoft-un nümunəsi: bir sütunda birlikdə yazılmış ad və soyadı ayırmaq. Avtomatik işləməzsə, Flash Fill funksiyasını Data menyusundan və ya Ctrl+E düymələri ilə işə salmaq olar. Avtomatik doldurulan nəticəni bir neçə sətirdə gözdən keçirmək yaxşı vərdişdir.
Hansı alət nə üçündür?
| Alət | Nə üçündür |
|---|---|
| XLOOKUP | Cədvəldə sətir üzrə məlumat tapmaq (standart olaraq dəqiq uyğunluq) |
| VLOOKUP | Axtarılan dəyər diapazonun birinci sütununda olduqda məlumat tapmaq |
| SUMIF | Yalnız şərtə uyğun dəyərləri toplamaq |
| IF | Şərtdən asılı olaraq iki nəticədən birini qaytarmaq |
| PivotTable | Məlumatları hesablamaq, ümumiləşdirmək və təhlil etmək |
| Flash Fill | Qanunauyğunluğu hiss etdikdə məlumatları avtomatik doldurmaq |
Excel-i yenicə öyrənirsinizsə, əvvəlcə IF və SUMIF ilə başlayın, sonra axtarış funksiyalarına, daha sonra PivotTable alətinə keçin. Hər birini öz real cədvəlinizdə sınamaq onu yadda saxlamağa kömək edir.
Qısa yekun
- XLOOKUP cədvəldə sətir üzrə axtarır və əlavə parametr verilməsə dəqiq uyğunluq tapır; Excel 2016 və Excel 2019-da bu funksiya yoxdur.
- VLOOKUP üçün axtarılan dəyər diapazonun birinci sütununda olmalıdır.
- SUMIF yalnız şərtə uyğun dəyərləri toplayır, IF isə şərtə görə iki nəticədən birini qaytarır.
- PivotTable üçün məlumatlar tək başlıq sətri olan sütunlarda düzülməlidir.
- Flash Fill avtomatik işləməzsə, onu Ctrl+E ilə işə salın.
Estavor Akademiyada ofis proqramları üzrə kurslar yalnız onlayn keçirilir — fərdi və ya qrup formatında. Excel ilə bağlı sualınız varsa, WhatsApp-a yazın: +994 77 754 10 12.
📚 Mənbələr
Digər məqalələr
Dil səviyyələri: A1-dən C2-yə nə deməkdir? (ingilis və rus dili)
A1, B2, C1 nə deməkdir? CEFR dil səviyyələri və rus dili üzrə TORFL (TRKİ) səviyyələrinin uyğunluğu — ingilis və rus dili öyrənənlər üçün.
Mühasibatın əsas anlayışları: aktiv, öhdəlik, kapital, gəlir və xərc
Aktiv, öhdəlik, kapital, gəlir və xərc nədir? MHBS (IFRS) Konseptual Çərçivəsinə əsaslanan sadə təriflər, nümunələr və 1C haqqında qısa qeyd.